۱۴۰۴ اسفند ۲۸, پنجشنبه

From Anti-Imperialism to Sympathy with Authoritarianism

To understand why segments of the Iranian opposition have not fully broken with the Islamic regime of Iran, one must return to the roots of the 1979 Revolution. And to grasp the trajectory of that revolution - and its outcome, which culminated in the Islamic regime - we need to revisit its political and historical foundations. Dominant narratives tend to focus on a range of social and cultural factors, but without recognizing a central, unifying thread, the picture remains incomplete. That thread is the 1953 CIA backed coup d’état. An event that not only overthrew a government but also shaped the mindset and orientation of large segments of the opposition for decades. It is this mindset that today has led many of those same forces toward implicit - and at times explicit - support for the Islamic Regime.

 

The 1953 Coup and the Formation of an Opposition Mindset

 

The coup of August 19, 1953, was a turning point in which the United States and Britain, relying on domestic actors, toppled a government that had emerged with popular support. This was not merely a shift in political power; it became a defining historical experience that firmly embedded the concept of a "puppet regime" in the consciousness of opposition forces. From that point on, many political currents - whether leftist, nationalist, or religious - analyzed Iran through a shared mental framework: one in which power relations in Iran could not be understood without accounting for the role of the West, particularly the United States.

 

Over time, this experience evolved into a kind of analytical lens. Every political development, every economic policy, and even many cultural changes were interpreted in relation to that event. In such a context, anti-Western - and more specifically anti-American - sentiment became not merely a political position, but a core component of opposition identity. Even the deep ideological divisions among these forces could not erase this fundamental common ground.

 

In the years that followed, phenomena such as poverty, class inequality, censorship, political repression by SAVAK, and even cultural movements like the Goethe Institute poetry nights, as well as protests by marginalized populations, were all seen as signs of growing discontent and preludes to social upheaval. Yet these were more sparks than root causes. The primary driving force was the sense of historical humiliation stemming from the coup and the enduring effort to redress it. This sentiment was not merely emotional; it became a political and strategic question. The central concern for opposition forces - both seasoned actors and newly emerging groups - was how to avenge that historical defeat and prevent its recurrence.

 

Within this framework, even top-down reforms were viewed with suspicion. The Pahlavi state, at various points, attempted to contain discontent through economic modernization and limited social reforms. However, because these measures failed to address the central issue - political independence and the role of foreign powers - they could not bridge the gap between the state and the opposition. The coup became an open wound in the political memory of society; a wound that state actions often reopened rather than healed.

 

Thus, the opposition was shaped not only in reaction to immediate conditions, but in the shadow of a shared historical experience - one that served both as a source of legitimacy for struggle and as a guide to its direction. Understanding this is essential to making sense of subsequent developments, including the emergence of revolutionary discourse in the 1970s.

 

From Opposition to the West to Ideological Rule

 

It was within this context that the 1979 Revolution took shape. The revolution was not merely the product of domestic economic or political grievances; it must also be understood as part of a broader wave of anti-colonial and anti-imperialist movements across the globe. From Asia to Africa to Latin America, a dominant discourse had emerged in the mid-20th century that defined "independence" in opposition to the West - particularly the United States - often with the backing of the Soviet Union as a major geopolitical and economic pole. In Iran, this discourse merged with the experience of the 1953 coup and became a powerful force of political mobilization.

 

At the level of slogans, the revolution was pluralistic, encompassing demands ranging from political freedom to social justice and economic welfare. Yet beneath this diversity lay a common axis: opposition to the United States and to what was perceived as an imposed global order. This shared axis enabled heterogeneous forces to unite and gave coherence to the revolutionary movement.

 

Power ultimately fell into the hands of Khomeini. At various stages, and through the use of religious dissimulation (taqiyya), he spoke of freedom, justice, and even welfare. But his fundamental orientation rested from the outset on an ideological confrontation. In his view, the issue was not simply the replacement of one government, but resistance to a "corrupt" and "dominating" global order. The focus on confrontation with the United States and Israel, efforts to export the Islamic Revolution, and the construction of a political system grounded in Islamic ideology were present from the beginning. Over time, these orientations shaped not only foreign policy, but also the internal structure of the regime.

 

The seizure of the U.S. embassy and the subsequent hostage crisis was one of the earliest concrete manifestations of this approach - an event that demonstrated that confrontation with the United States was not a temporary tactic, but a core element of the new regime's identity. This trajectory gradually solidified and became the backbone of the Islamic regime’s politics. Many of the forces involved in the revolution - from leftist groups to religious and nationalist actors - despite their differences in ultimate goals and political programs, found common ground in this shared hostility. This convergence created a political environment in which the most radical and uncompromising stance in this confrontation gained the upper hand. In such a climate, Khomeini’s line succeeded in establishing itself as the dominant narrative.

 

Thus, opposition to the West evolved from an important component of politics into its central axis. This axis not only marginalized rivals, but also constrained the articulation and consolidation of alternative visions, such as liberal democracy or independent socialism. The result was a system that defined its identity above all in relation to an external enemy - an orientation that became decisive both in foreign policy and in the structuring of internal relations.

 

The Persistence of a Mindset in Contemporary Politics

 

Over time, large segments of Iranian society distanced themselves from this discourse, having witnessed how it undermined their lives. The lived experience of the Islamic regime has shown that hostility toward the United States and Israel has led neither to genuine independence nor to prosperity and freedom. Yet this mindset has persisted among certain political forces.

 


Even today, one can observe this continuity. Some political currents, both inside and outside Iran, continue to center their analysis on U.S. foreign policy. For these forces, opposition to the United States has become the primary priority. Within such a framework, the behavior of the Islamic regime toward the Iranian people is pushed to the margins.

 

The result is a form of sympathy - or, at the very least, silence - in the face of domestic repression. Mass killings are attributed to Mossad or to American conspiracies, as if the principal contradiction were not between the people and the state, but between the state and external powers. This inversion can be traced directly back to the historical experience of the 1953 coup and its enduring consequences.

 

The roots of the near-existential defense of the Islamic regime by some opposition forces must be sought in the original and central objective of the 1979 Revolution. That revolution cannot be explained solely by reference to social grievances - important as they were. It was the product of a particular political mindset, formed in the context of the 1953 coup and sustained through anti-Westernism. This same mindset shaped the course of the revolution and ultimately led to the establishment of the Islamic regime. Without a critical reassessment of this intellectual foundation, it is impossible to prevent the repetition of the same errors. This is not merely a matter of the past; it remains a living issue in contemporary politics.

 

March 19, 2026

از ضد امپریالیسم تا همدلی با استبداد

برای فهم دل نکندن بخشی از اپوزیسیون از جمهوی اسلامی باید به ریشه های انقلاب ۵۷ پرداخت. و برای مسیر انقلاب ۵۷ و سرنوشتی که به جمهوری اسلامی انجامید، باید به ریشه های سیاسی و تاریخی آن بازگشت. روایت های رایج معمولا بر مجموعه ای از عوامل اجتماعی و فرهنگی تمرکز می کنند، اما بدون درک یک گره مرکزی، این تصویر ناقص می ماند. آن گره، کودتای ۲۸ مرداد است. واقعه ای که نه فقط یک دولت را سرنگون کرد، بلکه ذهنیت و جهت گیری بخش بزرگی از اپوزیسیون را برای دهه ها شکل داد. ذهنیت که امروز بسیاری از همان نیروها را به حمایت ضمنی و بعضا صریح از جمهوری اسلامی کشانده است.

 

کودتای ۲۸ مرداد و شکل گیری ذهنیت اپوزیسیون

کودتای کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ نقطه عطفی بود که در آن آمریکا و انگلیس با اتکا به نیروهای داخلی، دولت برآمده از رای مردم را ساقط کردند. این واقعه صرفا یک تغییر قدرت سیاسی نبود، بلکه به یک تجربه تاریخی تعیین کننده تبدیل شد که در آن مفهوم "رژیم دست نشانده" در ذهن نیروهای مخالف تثبیت شد. از آن پس، بسیاری از جریان های سیاسی، چه چپ، چه ملی گرا و چه مذهبی، در یک چارچوب ذهنی مشترک به تحلیل وضعیت ایران پرداختند. چارچوبی که در آن، رابطه قدرت در ایران بدون در نظر گرفتن نقش غرب، به ویژه آمریکا، قابل توضیح نبود. این تجربه، به تدریج به نوعی لنز تحلیلی تبدیل شد. به این معنا که هر تحول سیاسی، هر سیاست اقتصادی و حتی بسیاری از تحولات فرهنگی، در نسبت با آن واقعه تفسیر می شد. در چنین فضایی، نگاه ضد غربی، و به طور مشخص ضد آمریکایی، نه صرفا یک موضع سیاسی، بلکه بخشی از هویت اپوزیسیون شد. حتی اختلافات عمیق ایدئولوژیک میان نیروها نیز نتوانست این اشتراک بنیادین را از میان ببرد.

در سال های بعد، پدیده هایی مانند فقر، شکاف طبقاتی، سانسور، سرکوب سیاسی توسط ساواک و حتی حرکت هایی مانند شب های شعر گوته، اعتراضات حاشیه نشینان به عنوان نشانه های نارضایتی و پیش درآمدهای انفجار اجتماعی مطرح شدند. اما اینها بیشتر نقش جرقه را داشتند تا علت بنیادی. نیروی محرکه اصلی، همان حس تحقیر تاریخی ناشی از کودتا و تلاش برای پاسخ دادن به آن بود. این حس، صرفا عاطفی نبود، بلکه به یک مسئله سیاسی و استراتژیک تبدیل شده بود. پرسش کلیدی در ذهنیت اپوزیسیون، چه نیروهای با تجربه و چه جریان های تازه شکل گرفته، این بود که چگونه می توان آن شکست تاریخی را جبران کرد و مانع از تکرار آن شد. در این چارچوب، حتی اصلاحات از بالا نیز با تردید نگریسته می شد. حکومت پهلوی، به ویژه در دوره های مختلف، تلاش کرد با برنامه هایی مانند مدرن سازی اقتصادی و برخی اصلاحات اجتماعی، نارضایتی ها را مهار کند. اما این اقدامات، به دلیل آنکه به مسئله اصلی یعنی استقلال سیاسی و نقش قدرت های خارجی پاسخ نمی دادند، نتوانستند شکاف میان حکومت و اپوزیسیون را پر کنند. کودتا به یک زخم باز در حافظه سیاسی جامعه تبدیل شده بود؛ زخمی که هر اقدام حکومت، به جای التیام آن، اغلب به یادآوری دوباره اش می انجامید.

به این ترتیب، اپوزیسیون نه فقط در واکنش به شرایط جاری، بلکه در سایه یک تجربه تاریخی مشترک شکل گرفت. تجربه ای که هم منبع مشروعیت مبارزه تلقی می شد و هم افق آن را تعیین می کرد. درک این نکته برای فهم مسیر تحولات بعدی، از جمله شکل گیری گفتمان انقلابی در دهه پنجاه، اهمیت اساسی دارد.

 

از ضدیت با غرب تا حاکمیت ایدئولوژیک

در چنین بستری، انقلاب ۱۳۵۷ ایران شکل گرفت. این انقلاب تنها محصول نارضایتی های اقتصادی یا سیاسی داخلی نبود، بلکه در سطحی وسیع تر، در امتداد موج انقلاب های ضداستعماری و ضد نفوذ قدرت های بزرگ در جهان قابل فهم است. در دهه های میانی قرن بیستم، از آسیا تا آفریقا و آمریکای لاتین، گفتمانی مسلط شکل گرفته بود که "استقلال" را در تقابل با غرب، و به طور مشخص آمریکا، تعریف می کرد، که حمایت یک قطب بزرگ اقتصادی و سیاسی، شوروی، را هم با خود داشت. این گفتمان، در ایران نیز با تجربه کودتای ۲۸ مرداد پیوند خورد و به نیرویی قدرتمند در بسیج سیاسی بدل شد.

در سطح شعارها، انقلاب ۵۷ متکثر بود. از آزادی های سیاسی تا عدالت اجتماعی و رفاه اقتصادی، طیف وسیعی از مطالبات مطرح می شد. اما در عمق این تکثر، یک محور مشترک دیده می شد: ضدیت با آمریکا و نظمی که به عنوان نظم تحمیلی جهانی درک می شد. این محور مشترک، همان چیزی بود که توانست نیروهای ناهمگون را در یک جبهه قرار دهد و به حرکت انقلابی انسجام ببخشد. در این میان، قدرت به دست خمینی افتاد. او در مقاطع مختلف و با تقیه اسلامی و پنهان کردن اهداف نهانی خود، از آزادی، عدالت و حتی رفاه سخن گفت، اما جهت گیری اصلی اش از ابتدا بر یک تقابل ایدئولوژیک استوار بود. در نگاه او، مسئله صرفا تغییر یک حکومت نبود، بلکه مقابله با یک نظم جهانی "فاسد" و "سلطه‌گر" تعریف می شد. تمرکز بر تقابل با آمریکا و اسرائیل، تلاش برای صدور انقلاب اسلامی به دیگر کشورها و ساختن یک نظام سیاسی مبتنی بر ایدئولوژی اسلامی، از همان آغاز در دستور کار قرار گرفت. به تدریج، این جهت گیری ها نه تنها سیاست خارجی، بلکه ساختار داخلی نظام را نیز شکل دادند.

اشغال سفارت آمریکا و بحران گروگان گیری، یکی از نخستین نمودهای عینی این رویکرد بود؛ رخدادی که نشان داد تقابل با آمریکا نه یک تاکتیک موقت، بلکه بخشی از هویت نظام جدید است. این مسیر، به مرور زمان تثبیت شد و به ستون فقرات سیاست جمهوری اسلامی تبدیل گردید. بسیاری از نیروهایی که در انقلاب نقش داشتند، از گروه های چپ گرفته تا نیروهای مذهبی و ملی گرا، اگرچه در اهداف نهایی و برنامه های سیاسی با یکدیگر اختلاف داشتند، اما در این دشمنی مشترک همپوشانی داشتند. همین اشتراک، به شکل گیری یک فضای سیاسی انجامید که در آن، هر نیرویی که رادیکال تر و قاطع تر در این تقابل ظاهر می شد، دست بالا را پیدا می کرد. در چنین فضایی، روایت خط خمینی (خط امام) توانست خود را به عنوان روایت مسلط تثبیت کند.

به این ترتیب، تضاد با غرب به تدریج از یک عنصر مهم در سیاست، به محور اصلی آن تبدیل شد. این محور نه تنها رقبا را به حاشیه راند، بلکه امکان طرح و تثبیت بدیل های دیگر، مانند دموکراسی لیبرال یا سوسیالیسم مستقل، را نیز محدود کرد. در نتیجه، نظامی شکل گرفت که هویت خود را بیش از هر چیز در نسبت با دشمن تعریف می کرد؛ نسبتی که هم در سیاست خارجی و هم در تنظیم مناسبات داخلی، نقش تعیین کننده یافت.

 


تداوم یک ذهنیت در سیاست امروز

با گذشت زمان، بخش های گسترده ای از جامعه ایران از این گفتمان، که می دیدند چطور زندگی شان را به تباهی می کشد، فاصله گرفتند. تجربه عملی جمهوری اسلامی، نشان داد که ضدیت با آمریکا و اسرائیل نه به استقلال واقعی انجامیده و نه به رفاه و آزادی. اما این ذهنیت در بخشی از نیروهای سیاسی همچنان باقی ماند. امروز نیز می توان این استمرار را مشاهده کرد. بخشی از جریان های سیاسی، چه در داخل و چه در خارج، همچنان سیاست خارجی آمریکا را محور تحلیل خود قرار می دهند. برای این نیروها، تقابل با آمریکا به اولویت اصلی تبدیل شده است. در چنین چارچوبی، رفتار جمهوری اسلامی در قبال مردم ایران به حاشیه رانده می شود.

نتیجه این رویکرد، نوعی همدلی یا سکوت در برابر سرکوب داخلی است. کشتار ۱۸ و ۱۹ دی را به موساد و توطئه های آمریکا نسبت می دهند! گویی که تضاد اصلی نه میان مردم و حکومت، بلکه میان حکومت و قدرت های خارجی تعریف می شود. این همان وارونگی ای است که ریشه های آن را می توان در تجربه تاریخی کودتای ۲۸ مرداد و پیامدهای آن جستجو کرد.

ریشه های دفاع تا سرحد نیستی بعضی از نیروهای اپوزیسیون از جمهوری اسلامی را باید در همان هدف اولیه و اصلی انقلاب ۵۷ جستجو کرد. این انقلاب را نمی توان صرفا با اشاره به نارضایتی های اجتماعی، که گرچه کم اهمیت نبودند، توضیح داد. این انقلاب محصول یک ذهنیت سیاسی خاص بود که در بستر کودتای ۲۸ مرداد شکل گرفت و در قالب ضدیت با غرب تداوم یافت. همین ذهنیت، مسیر انقلاب را تعیین کرد و در نهایت به استقرار جمهوری اسلامی انجامید. امروز نیز بدون نقد این بنیان فکری، نمی توان از تکرار همان خطاها جلوگیری کرد. مسئله فقط گذشته نیست. این یک مسئله زنده در سیاست امروز است.

۱۹ مارس ۲۰۲۶


۱۴۰۴ اسفند ۲۳, شنبه

مردم و جمهوری اسلامی در جنگ

در میان برخی شخصیتها و محافل سیاسی این روزها بانگ "نه به جنگ با ایران" بلند شده است. و البته که روی "ایران" تاکید می شود تا ماهیت جمهوری اسلامی پوشیده بماند. این موضع در ظاهر صلح طلبانه است، اما در عمل می کوشد ما را به دوره قبل از جنگ بازگرداند. به دوره ای که جمهوری اسلامی یکه تاز میدان بود و مردم را کرور کرور سلاخی می کرد. گویی مسئله اصلی نه سرنوشت مردم بلکه حفظ همان وضعی است که این حکومت طی ۴۷ سال بر جامعه تحمیل کرده است.

 

هم جمهوری اسلامی از مردم سخن می گوید و هم این محافل و شخصیتها. اما هر دو، هر کدام برای هدف خود، مردم را گوشت دم توپ می خواهند. جمهوری اسلامی مردم را می خواهد تا سپر انسانی خود کند و با تکیه بر جان آنان به بقای منحوس خود ادامه دهد. حکومتی که دهه ها است زندگی مردم را گروگان گرفته و منطقه و جهان را در ناامنی دائمی نگه داشته است. از همین رو است که در لحظه های بحرانی نیز ناگهان از مردم سخن گفته می شود. مردمی که در تمام این سالها نه در تصمیم گیریهای سیاسی جایی داشته اند و نه در تقسیم ثروت و امکانات جامعه سهمی برده اند. برای این حکومت جان مردم هیچوقت هیچ ارزشی نداشته است. مردم تنها زمانی به یاد آورده می شوند که باید در صف دفاع از حکومتی بایستند که خود بزرگترین دشمن زندگی آنان بوده است.

 

در سوی دیگر، بخشی از محافل سیاسی با شعار "نه به جنگ با ایران" در واقع می کوشند مردم را پشت جمهوری اسلامی نگه دارند. برای این محافل مسئله نه آزادی و امنیت مردم ایران بلکه معادلات سیاسی خودشان در تقابل با آمریکا و غرب است. جمهوری اسلامی برای آنان یک متحد مفید است. حکومتی که هم منابع مالی در اختیار دارد و هم شبکه ای از گروههای مسلح و تروریستی را در منطقه تامین و پشتیبانی می کند. از این زاویه حفظ قدرت جمهوری اسلامی برای آنان اهمیتی تعیین کننده دارد، حتی اگر این امر به قیمت قربانی شدن جان و مال مردم ایران تمام شود.

 

اما خود جمهوری اسلامی نیز هرگز تلاش نکرده است که همچون یک دولت متعارف قرن ۲۰ و ۲۱ رفتار کند. این حکومت از همان ابتدا خود را نه یک دولت مدرن بلکه نوعی باند سرگردنه گیر تعریف کرده است. ساختاری که بیش از آنکه شبیه یک دولت باشد، به یک شبکه مسلح و ایدئولوژیک تروریستی شبیه است. برای چنین ساختاری جان مردم هیچ ارزشی ندارد. سران آن هر روز در تلویزیون ظاهر می شوند، اما نه برای توضیح اینکه مردم چگونه باید از خود حفاظت کنند. آنها به جای مسئولیت پذیری، مردم را تهدید می کنند. به آنان هشدار می دهند که اگر اعتراض کنند سرکوب خواهند شد و اگر به خیابان بیایند با آنان همچون دشمن برخورد خواهد شد و مادرشان را به عزا می نشانند. این همان منطقی است که سالها بر جامعه حاکم بوده است.

 

در عین حال ایران یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان از نظر منابع طبیعی است. کشوری که دارای ذخایر عظیم نفت، گاز و منابع گوناگون طبیعی است می توانست سطح زندگی بسیار بالاتری برای مردم خود فراهم کند. اما این ثروت نه صرف رفاه جامعه بلکه عمدتا صرف سرکوب داخلی، دستگاههای امنیتی، ماجراجوییهای منطقه ای و تامین مالی شبکه های شبه نظامی و تروریستی شده است. بخش بزرگی از منابع کشور یا در جیب باندهای قدرت و نهادهای حکومتی ریخته شده یا برای گسترش نفوذ سیاسی و نظامی رژیم در منطقه هزینه شده است. در چنین ساختاری تقریبا همه جناحهای رژیم در یک چیز مشترک هستند. حفظ قدرت خود و تقویت شبکه های متحدشان در منطقه. در این میان مردم ایران نه تنها سهمی از این ثروت ندارند بلکه هزینه اصلی این سیاستها را نیز می پردازند.

 

در چنین شرایطی کمونیستها نمی توانند حتی به طور ضمنی به بقای جمهوری اسلامی رضایت دهند. بقول یکی از تحلیلگران سیاسی در خود ایران، جمهوری اسلامی از جنگ و تباهی بدتر است! بدترین شکل از یک حکومت ارتجاعی است. مجموعه ای از باندهای قدرت که عنوان "حکومت" بر آن گذاشته شده است. برخورد کمونیستها با چنین ساختاری نمی تواند چیزی جز تلاش برای سرنگونی آن باشد. این یک موضع اصولی است و به شرایط جنگ یا صلح محدود نمی شود.

 

در عین حال باید گفت که بخش بزرگی از نیروهایی که امروز خود را چپ می نامند نیز عملا از چنین موضعی فاصله گرفته اند. بسیاری از این نیروها، البته، نه پایگاه اجتماعی دارند و نه ارتباطی با زندگی واقعی مردم. بیشتر به محافل بسته و فرقه گونه ای شبیه اند که تنها برای خود و اعضای محدودشان سخن می گویند. برخی از همین نیروها نیز در عمل به همان مواضعی نزدیک می شوند که نتیجه آن حفظ جمهوری اسلامی است، حتی اگر این موضع با واژه های ظاهرا رادیکال بیان شود.

 

در تاریخ جنبش کمونیستی نمونه های روشنی از برخورد اصولی با چنین شرایطی وجود دارد. یکی از مهمترین آنها موضعگیری لنین در جریان جنگ جهانی اول است. در آن زمان بسیاری از احزاب سوسیال دموکرات اروپا به نام دفاع از میهن از دولتهای خود حمایت کردند و عملا در کنار بورژوازی کشورشان قرار گرفتند. اما لنین این موضع را دشمنی با طبقه کارگر می دانست.

 

در جریان همان جنگ، دولت آلمان که با روسیه در حال جنگ بود امکان عبور لنین از خاک خود و بازگشت او به روسیه را فراهم کرد. محاسبه آلمان ساده بود. می دانستند لنین نه تنها از دولت تزاری حمایت نخواهد کرد بلکه علیه آن مبارزه خواهد کرد و این امر می تواند روسیه تزاری را از درون دچار بحران کند. لنین پس از بازگشت نیز دقیقا همین مسیر را دنبال کرد. حتی پس از سقوط تزار و تشکیل دولت موقت نیز حاضر نشد کوچکترین حمایت سیاسی از دولت جدید نشان دهد. از نظر او مسئله اصلی نه پیروزی یک دولت بر دولت دیگر بلکه پایان دادن به نظامی بود که مردم را به جنگ و کشتار کشانده بود. به همین دلیل تمام جهتگیری سیاسی خود را علیه دولت خودی متمرکز کرد و شعار تبدیل جنگ امپریالیستی به مبارزه انقلابی را پیش کشید.

 

این تجربه تاریخی یادآور یک اصل مهم است. در جنگ میان دولتهای ارتجاعی، کمونیستها وظیفه ندارند پشت دولت خودی چه ضمنی و چه صریح بایستند. وظیفه آنان دفاع از مردم و سازمان دادن مبارزه ای است که بتواند همزمان با جنگ و سرکوب مقابله کند. جنگهای ارتجاعی اغلب بهانه ای برای تشدید اختناق، سرکوب مخالفان و تحمیل فقر بیشتر بر جامعه هستند. در چنین شرایطی تنها نیرویی که می تواند راهی متفاوت پیش پای جامعه بگذارد جنبشی است که هدف خود را نه دفاع از دولت بلکه رهایی مردم قرار می دهد. از این زاویه مسئله امروز ایران نیز روشن است. مردم ایران نه در کنار جمهوری اسلامی قرار دارند و نه حاضرند برای بقای آن قربانی شوند. جنگ برای آنان به معنای ادامه همان فاجعه ای است که ۴۷ سال است بر زندگی شان سایه انداخته است. در عین حال حفظ جمهوری اسلامی نیز به معنای ادامه همان چرخه سرکوب، فقر، فساد و ماجراجویی نظامی است که کشور را به این نقطه رسانده است.

 


راه حل واقعی نه دفاع از جمهوری اسلامی و نه بازگشت به وضعیت پیش از جنگ است. راه حل واقعی پایان دادن به حاکمیتی است که جامعه را به گروگان گرفته است. حاکمیتی که جنگ برای آن تنها هدف است. حاکمیتی که همه را دشمن می داند و الحق همه باید با او دشمنی کنند. تنها با کنار رفتن این حکومت است که می توان راهی برای خروج از چرخه دائمی بحران، سرکوب و جنگ باز کرد. در چنین شرایطی مردم ایران خواهند توانست ثروت و امکانات کشور را در خدمت رفاه و آزادی خود قرار دهند و آینده ای انسانی تر، بهتر و آزادتر برای جامعه بسازند.

 

۱۵ مارس ۲۰۲۶


۱۴۰۴ اسفند ۲۲, جمعه

بمب هایی که صدا ندارند

بعضی بمب ها صدا ندارند. یا دقیق تر بگویم صدای آنها را همه نمی شنوند. بمب وقتی از هواپیما رها شود، یا از موشک شلیک شود، معمولا صدای بلندی دارد. اما نوعی از بمب هم هست که ظاهرا بی صداست. نه این که واقعا صدا نداشته باشد. صدا دارد. فقط گوش هایی هستند که تصمیم گرفته اند آن را نشنوند.


برای نمونه، دوستان ضد امپریالیست ما گوش بسیار حساسی دارند. به محض آن که بمب های ترامپ در جایی فرود بیاید، حتی اگر هزاران کیلومتر دورتر باشد، گوش این دوستان تیز می شود. فورا بیانیه صادر می کنند. کمپین راه می اندازند. در تظاهرات شرکت می کنند. مقاله می نویسند. هشدار می دهند که مردم ایران قربانی جنگ خواهند شد. و البته در این بخش حق هم دارند. بمب ترامپ اگر فرود بیاید، قرار نیست با مردم شوخی کند.
اما مشکل از جایی شروع می شود که این گوش های حساس ناگهان دچار اختلال انتخابی می شوند. بعضی صداها را عالی می شنوند و بعضی صداها را اصلا نه. مثلا صدای بمب های جمهوری اسلامی. این بمب ها عجیب هستند. نه دود دارند، نه صدای مهیبی برای بعضی گوش ها. برای همین است که بعضی از دوستان ما اصلا متوجه وجودشان نمی شوند. انگار نه انگار که ده ها سال است این بمب ها هر روز روی سر مردم ایران فرود می آید.
نمونه می خواهید؟ کشتار ده ها هزار نفر در ۲ روز ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴. کشتار هزاران زندانی در سال ۱۳۶۸ که حتی دوران محکومیت خود را گذرانده بودند. بی حقوقی کامل نیمی از جمعیت ۹۰ میلیونی ایران، یعنی زنان. قانونی بودن سنگسار و قصاص. تجاوز به زنان در زندان ها. بیکاری مزمن و فقر گسترده. غارت منابع و ثروت های یک کشور. این ها بمب های کوچکی نیستند. اما ظاهرا صدای آنها به گوش برخی نمی رسد. بمب های دیگری هم هست. حمایت مالی و تسلیحاتی از حماس، حزب الله، فاطمیون، حشدالشعبی، حوثی ها و اسد. صدها عملیات تروریستی در گوشه و کنار دنیا. محروم کردن کارگران از ایجاد تشکل. اخراج از کار، زندان و گاهی اعدام کسانی که به دینی غیر از اسلام باور دارند. اصرار بر صدور انقلاب به عراق و ادامه جنگ و کشتار به مدت ۸ سال. لشکرکشی به کردستان. قلع و قمع شوراهای ترکمن صحرا. کودک کشی. کودک همسری. شلیک به هواپیمای مسافربری. شلیک به کارگران خاتون آباد. پرداخت نکردن حقوق بازنشستگان.


اگر بخواهیم فهرست کامل تهیه کنیم، احتمالا باید چند جلد کتاب نوشت. هر کدام از این ها یک بمب است. بمبی که هر روز روی زندگی مردم فرود می آید. اما ظاهرا هنوز برای بعضی گوش ها بی صداست. البته بمب های بی صدا فقط در داخل ایران تولید نمی شوند. در بازار جهانی هم انواع جالبی پیدا می شود. بعضی بمب ها ظاهرشان شبیه بمب های ترامپ و نتانیاهو است، اما ناگهان برای بعضی دوستان صدایشان کاملا متفاوت می شود. مثلا بمب هایی که چین و روسیه به جمهوری اسلامی می فروشند. یا بمب هایی که پوتین در اوکراین استفاده می کند. این بمب ها از نظر فیزیکی همان بمب هستند. همان انفجار، همان مرگ، همان ویرانی. اما ظاهرا در دستگاه شنوایی برخی از تحلیلگران ضد امپریالیست، فرکانس دیگری دارند. نتیجه این می شود که صدایشان شنیده نمی شود.
داستان زیاد پیچیده نیست. اگر گوش سیاسی ما فقط بعضی بمب ها را بشنود و بعضی دیگر را نه، مشکل از بمب ها نیست. مشکل از گوش ماست. کسی که صدای بمب های ترامپ را در جماران می شنود، بهتر است کمی هم گوشش را به داخل پایگاه های جمهوری اسلامی نزدیک کند. آنجا سال ها است که انبار بزرگی از بمب های بی صدا ساخته شده. بمب هایی که هر روز بر سر مردم ایران فرود می آید.
و شاید بد نباشد کسانی که نام چپ را برای خود انتخاب کرده اند، قبل از هر چیز یادشان باشد که چپ قرار بود صدای مردم باشد. نه دستگاه حذف صداهای نامطلوب. چپی که صدای بمب های حکومت دلخواهش را نمی شنود، نه تنها به مردم کمکی نمی کند، بلکه نام چپ را هم بدجوری خراب می کند.
۱۲ مارس ۲۰۲۶

۱۴۰۴ اسفند ۱۶, شنبه

Two Anti-War Approaches, Two Political Horizons

As war flares between the United States–Israel alliance and the Islamic Republic of Iran, voices of “No to war” have suddenly risen from all sides. From liberals worried about regional stability to traditional anti-imperialist leftists, everyone seems overnight to have become a champion of peace. But if we set aside Trump, Netanyahu, and the leaders of the Islamic Republic, who truly wants war? It takes little reflection to understand that war is destructive—catastrophic, even. There is no such thing as a good war. Beyond staggering human losses, war inflicts lasting psychological and physical wounds and traps generations in its aftermath. All of this is self-evident. The real issue, however, is not whether war is good or bad, but rather: when war is imposed, what policy should one pursue, and from what standpoint should one take a position?

Through years of ideological obstinacy, belligerent regional policies, and organized support for proxy forces, the Islamic Republic has once again brought society to the edge of catastrophe. Since its earliest days, this regime has paired domestic repression with external crises. From the prolonged eight-year war against Iraq in 1980’s fought under the slogan “war, war,” to its military interventions in the region and heavy investment in paramilitary structures, it has defined its very survival within a security-military framework. Whenever society has stirred in protest, the shadow of an external threat has grown darker. War, for this regime, is not an exception but a governing mechanism.

On the other hand, the United States has not entered the scene to liberate the Iranian people, but to safeguard its own geopolitical and economic interests. The experiences of Iraq and Afghanistan are still before our eyes. Wherever strategic interests demanded it, the slogans of democracy and human rights have served as instruments to justify military intervention. When Trump invokes the freedom of the Iranian people, he does so within the logic of power rivalry, not solidarity. The clash between the United States and the Islamic Republic is a contest between two states over spheres of influence and balance of power—not a struggle between freedom and despotism.

Yet an undeniable fact remains: a vast majority of Iranians seek an end to a regime built on repression and discrimination. The uprisings of 2017, 2019, and 2022 revealed a deep structural rift between society and state. Hundreds were killed, thousands arrested, and countless others forced into exile—only fragments of the heavy cost borne by the people. In such conditions, it is understandable that some take grim satisfaction in any blow that weakens the machinery of repression. That sentiment is not support for war; it is the reaction of a people momentarily relieved at the faltering of a tyrant. Joy at the death of a repressive commander is joy at the fall of a direct threat, not applause for missiles and bombs. It is here that the two anti-war positions diverge.



The first approach refuses to ignore the reactionary character of the Islamic Republic. It condemns all acts of aggression that take civilian lives and destroy the fabric of daily existence. At the same time, it insists that within such crises lies the possibility—and necessity—of revolutionary transformation. This perspective is neither warmongering nor nostalgic for a pre-war status quo. It declares: we did not start this war, but if it opens cracks in the regime’s structure, they must be widened in the name of freedom and social organization. A socialist cannot ground their politics in a mere return to pre-war conditions, as if peace or justice existed before. Even before war, there were prisons, executions, corruption, repression, and structural poverty. “Returning” to normalcy, under the Islamic Republic, means restoring the same cycle of dictatorship and perpetual crisis.

The second approach, however, stems from an East-struck dogmatism—an uncritical opposition to the West and “imperialism” that in practice shades into alignment with Islamist reaction. It treats domestic repression as secondary and interprets every social protest through the lens of foreign conspiracy. When protesters were massacred on January 7–8, 2026, it did not side with the victims but searched for traces of Mossad, issuing a call against the United States and Israel the very next day. In this narrative, the people are always pawns of foreign plots, and the government forever the victim of intrigue. This current calls itself anti-war, yet in practice it ignores the primary engine of war: the Islamic regime’s own existence; as if, in the absence of missiles from the sky, no bullets would be fired on the ground. As if prisons, torture, and repression were products of sanctions rather than the very essence of dictatorship. Anti-war politics that overlook the main source of crisis within the country reduce themselves to hollow moral gestures. Durable peace is impossible without ending a state that sustains itself through crisis and enemy-making.

Thus, the real question is not whether war is good or bad. It is this: amid a reactionary confrontation between states, where should a force that calls itself leftist and socialist stand? With a people struggling to rid themselves of tyranny—or with a regime that attributes every protest to a foreign enemy?

Both anti-war camps may appear peace-seeking on the surface. But their political horizons diverge sharply. One seeks freedom and social revolution; the other seeks equilibrium among states—and, in doing so, the preservation of the Islamic Republic itself. One strives to turn a reactionary war into an opening for liberation; the other would rewind history to a familiar dead end. The choice between them is not merely moral. It is political—and decisive.

March 2, 2026


۱۴۰۴ اسفند ۱۱, دوشنبه

دو رویکرد ضد جنگ، دو افق سیاسی

در بحبوحه جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، ناگهان صداهای "نه به جنگ" از هر گوشه ای بلند شده است. از لیبرال های نگران ثبات منطقه گرفته تا چپ های سنتی ضد امپریالیست، همه یک شبه صلح طلب شده اند. اگر ترامپ و نتانیاهو و سران جمهوری اسلامی را فاکتور بگیریم، واقعا چه کسی خواهان جنگ است. لازم به تعقل زیادی نیست که هر انسان عاقلی بداند جنگ ویرانگر است. جنگ فاجعه بار است. جنگ خوب وجود ندارد. افزون بر تلفات انسانی گسترده، جنگ جراحات روانی و فیزیکی غیرقابل جبرانی برجای می گذارد و نسل ها را با آثار آن درگیر می کند. اینها بدیهی است. اما مساله اصلی این نیست که جنگ بد است یا خوب. مساله این است که در متن یک جنگ تحمیل شده، چه سیاستی باید در پیش گرفت و از کدام زاویه باید موضع گرفت.



جمهوری اسلامی با سالها لجاجت ایدئولوژیک و پافشاری بر سیاستهای جنگ طلبانه منطقه ای، و با ادامه حمایت سازمان یافته از نیروهای نیابتی، جامعه را در برابر یک جنگ خانه خراب کن دیگر قرار داد. این حکومت از نخستین روزهای قدرت گیری، بحران خارجی را مکمل سرکوب داخلی کرده است. از جنگ ۸ ساله که با شعار "جنگ جنگ" ادامه یافت، تا دخالت نظامی در منطقه و سرمایه گذاری سنگین روی ساختارهای شبه نظامی، بقای خود را در فضای امنیتی و نظامی تعریف کرده است. هرگاه جامعه به حرکت درآمده، سایه تهدید خارجی پررنگ تر شده است. گویی جنگ نه یک استثنا، بلکه بخشی از سازوکار حکمرانی این نظام است.

از سوی دیگر آمریکا نه برای رهایی مردم ایران، بلکه برای منافع ژئوپلیتیک و اقتصادی خود وارد میدان شده است. تجربه عراق و افغانستان هنوز پیش چشم ماست. هر جا که منافع استراتژیک ایجاب کرده، شعار دموکراسی و حقوق بشر به ابزار مشروعیت بخشیدن به مداخله نظامی تبدیل شده است. ترامپ اگر از آزادی مردم ایران سخن می گوید، در چارچوب رقابت قدرتها سخن می گوید، نه در چارچوب همبستگی با مردم. تضاد آمریکا با جمهوری اسلامی تضاد دو دولت است بر سر حوزه نفوذ و موازنه قوا، نه تضاد آزادی با استبداد.

اما در این میان یک واقعیت انکارناپذیر وجود دارد. اکثریت بزرگی، اکثریتی قریب به اتفاق، از مردم ایران خواهان پایان دادن به حکومت سرکوب و تبعیض هستند. خیزشهای سراسری ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ نشان داد که شکاف میان جامعه و حکومت عمیق و ساختاری است. صدها کشته، هزاران بازداشتی و موج گسترده مهاجرت، فقط بخشی از بهای این تقابل بوده است. در چنین شرایطی طبیعی است که بخشی از مردم از هر ضربه ای که ماشین سرکوب را تضعیف کند احساس رضایت کنند. این رضایت، حمایت از جنگ نیست. این واکنش به تضعیف دشمنی است که سالها زندگی روزمره آنان را به گروگان گرفته است. شادی از حذف یک فرمانده سرکوب، شادی از کم شدن یک تهدید مستقیم است، نه کف زدن برای موشک و بمب. اینجاست که دو رویکرد ضد جنگ از هم جدا می شوند.

رویکرد نخست چشم خود را بر ماهیت ارتجاعی جمهوری اسلامی نمی بندد. این رویکرد هر حمله ای را که به کشتار غیرنظامیان و تخریب زیرساختهای زندگی مردم بینجامد محکوم می کند. در عین حال تاکید می کند که در دل همین بحران باید برای سرنگونی انقلابی حکومت تلاش کرد. این نگاه نه آتش بیار جنگ است و نه مدافع بازگشت به وضعیت پیش از جنگ. می گوید ما آغازگر جنگ نبوده ایم، اما اگر جنگ شکافی در ساختار قدرت ایجاد کرده است، باید آن را به نفع آزادی و سازماندهی اجتماعی مردم گسترش داد. یک فعال سوسیالیست نمی تواند سیاست خود را حول بازگشت به شرایط پیشاجنگ تنظیم کند، گویی پیش از آن صلح و رفاه برقرار بوده است. پیش از جنگ نیز زندان، فساد، اعدام و سرکوب و فقر ساختاری وجود داشت. بازگشت به قبل، در مورد جمهوری اسلامی یعنی بازگشت به همان چرخه سرکوب و بحران دائمی.

اما رویکرد دوم از یک موضع شرق زده ضدیت کلی با غرب و "امپریالیسم" وارد میدان می شود و در عمل فاصله چندانی با نیروهای اسلامی ندارد. این گرایش سرکوب داخلی را مساله ای فرعی می داند و هر اعتراض اجتماعی را در چارچوب سناریوی دخالت خارجی توضیح می دهد. وقتی در ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ معترضان به خاک و خون کشیده شدند، به جای ایستادن کنار قربانیان، به جستجوی رد پای موساد پرداخت و فردای همان کشتار فراخوان علیه آمریکا و اسرائیل صادر کرد. در این روایت، مردم همیشه سیاهی لشکر نقشه های خارجی هستند و حکومت همواره قربانی توطئه. این طیف خود را ضد جنگ می نامد، اما عملا مهمترین موتور جنگ یعنی بقای جمهوری اسلامی را نادیده می گیرد. گویی اگر موشکی از آسمان نیاید، دیگر گلوله ای از زمین شلیک نخواهد شد. گویی زندان و شکنجه و سرکوب، محصول تحریم و حمله خارجی است و نه ذات یک حکومت سرکوبگر و دیکتاتور. ضد جنگ بودن اگر به معنای نادیده گرفتن منشا اصلی بحران در داخل کشور باشد، به ژستی اخلاقی و بی اثر تبدیل می شود. صلح پایدار بدون پایان دادن به حکومتی که بقای خود را در بحران و دشمن سازی می بیند، توهمی بیش نیست.

بنابراین بحث بر سر خوب یا بد بودن جنگ نیست. بحث بر سر این است که در دل یک رویارویی ارتجاعی میان دولت ها، نیرویی که خود را چپ و سوسیالیست می داند در کجا می ایستد. کنار مردمی که می خواهند از شر یک حکومت سرکوبگر خلاص شوند، یا کنار حکومتی که هر اعتراض را به دشمن خارجی حواله می دهد.

دو رویکرد ضد جنگ در ظاهر هر دو صلح طلب اند. اما یکی افقش آزادی و انقلاب اجتماعی است و دیگری افقش حفظ موازنه میان دولت ها و در عمل حفظ جمهوری اسلامی. یکی می خواهد جنگ ارتجاعی را به فرصتی برای رهایی بدل کند، دیگری می خواهد عقربه تاریخ را به عقب برگرداند. انتخاب میان این دو، انتخابی صرفا اخلاقی نیست. انتخابی سیاسی و سرنوشت ساز است.

۲ مارس ۲۰۲۶

۱۴۰۴ اسفند ۹, شنبه

ضرورت یک چپ اجتماعی نوین

حمله آمریکا به پایگاه های جمهوری اسلامی و کشته شدن تعدادی از سران آن، از جمله خامنه ای، در کنار نشانه های آشکار از تصمیم قدرت های منطقه ای و جهانی برای کنار زدن این رژیم در اوج درماندگی اش، یک واقعیت را با وضوحی بی سابقه عیان کرد. جمهوری اسلامی در ذهن اکثریت جامعه ایران سقوط کرده است. شادی در خیابان ها نه واکنشی احساسی، بلکه اعلام یک حکم سیاسی بود، حکمی که می گوید این نظم باید برود، بی قید و شرط.

در تاریخ معاصر به ندرت مردمی را می توان یافت که دخالت خارجی را، به هر قیمتی، بر تداوم حکومت خود ترجیح دهند. اما ایران امروز در چنین نقطه ای ایستاده است. این ترجیح نه از سر ساده اندیشی، بلکه از عمق انباشت خشم، تحقیر، فقر و سرکوبی می آید که ۴ دهه بر جامعه تحمیل شده است. وقتی گفته می شود "یک روز زودتر پایان این رژیم، یک روز زودتر آغاز زندگی است"، این بیان فروپاشی کامل مشروعیت سیاسی جمهوری اسلامی است.

اما یک واقعیت دیگر نیز وجود دارد. آنچه امروز در جامعه دیده می شود، یک "نه" عظیم است، نه یک "آری" سازمان یافته. این "نه" ضروری است، اما کافی نیست. نفی، به خودی خود آینده نمی سازد. اگر این انرژی به یک پروژه منسجم، سکولار، آزادی خواه و رفاه محور تبدیل نشود، خلا قدرت به سرعت با نیرویی دیگر پر خواهد شد، نیرویی که ممکن است چهره ای تازه داشته باشد اما ماهیتی متفاوت با گذشته نداشته باشد. در این نقطه است که ضرورت یک چپ اجتماعی نوین به عنوان یک نیاز عینی جامعه مطرح می شود، نه یک ترجیح نظری.

 


دو چپ، دو افق متضاد

آنچه امروز جامعه ایران نیاز دارد، ادامه چپ سنتی نیست. چپ اجتماعی نوین ادامه آن سنت نیست، بلکه گسستی آگاهانه از آن است. چپ سنتی در ایران، با همه تفاوت های درونی اش، در چند ویژگی مشترک است. سیاست را از دریچه الگوهای منجمد قرن ۲۰ می بیند. اولویت را به صف بندی های ژئوپولیتیک و "ضدیت انتزاعی با امپریالیسم" می دهد. در بزنگاه های تاریخی یا با اسلام سیاسی مماشات کرده یا در برابر آن دچار ابهام و تعلل شده است. آزادی های فردی و سکولاریسم را نه به عنوان ستون فقرات سیاست، بلکه به عنوان مولفه های فرعی دیده است. کارنامه این رویکرد روشن است. از همسویی های مستقیم یا غیرمستقیم با نیروهای مذهبی تا سکوت در برابر سرکوب، از تعلل در لحظات تعیین کننده تا پناه بردن به تحلیل های انتزاعی به جای دخالت واقعی در توازن قوا. جامعه این تاریخ را می بیند و بر اساس آن قضاوت می کند.

امروز مشکل چپ سنتی فقط اشتباهات گذشته نیست. مشکل این است که همچنان همان زبان، همان اولویت ها و همان ابهام ها را بازتولید می کند. در نتیجه در افکار عمومی، "چپ" با همان تصویر فرسوده شناخته می شود. اینجاست که چپ سنتی از یک جریان ناکارآمد فراتر می رود و به مانعی برای رشد چپ بدل می شود. اگر جامعه چپ را با معیار مماشات با اسلام سیاسی، ابهام در دفاع از آزادی های فردی یا اولویت دادن به دشمنی های خارجی بر حقوق داخلی بشناسد، نتیجه روشن است، بی اعتمادی. در چنین وضعیتی، عدالت اجتماعی نیز بی اعتبار می شود، نه به دلیل ضعف مفهوم آن، بلکه به دلیل بی اعتباری حاملان سنتی آن. در این معنا، چپ سنتی امروز بیش از آنکه راه حل باشد، بخشی از مشکل است.

 

چپ اجتماعی نوین؛ سیاست از منظر زندگی مردم

چپ اجتماعی نوین یک به روزرسانی نرم از همان سنت نیست، یک گسست آگاهانه است. نقطه عزیمت این چپ نه رقابت قدرت های جهانی، بلکه زندگی واقعی مردم است. معیار آن کیفیت معیشت، آزادی های بی قید و شرط فردی، برابری زن و مرد، حق تشکل، امنیت اجتماعی، آموزش و درمان رایگان و سکولاریسم کامل است. برای این چپ، جدایی دین از دولت نه یک تاکتیک، بلکه یک اصل بنیادین است. با اسلام سیاسی، ناسیونالیسم از هر نوعش و هر نوع حکومت ایدئولوژیک مرزبندی روشن و غیرقابل معامله دارد. این چپ عدالت اجتماعی را در چارچوب یک دولت رفاه مدرن، شفاف و پاسخگو تعریف می کند، نه در قالب ولت‌های سرکوبگر و مدل های شکست خورده. در سیاست خارجی، به جای ماجراجویی ایدئولوژیک یا شعارهای توخالی، بر تنش زدایی و عادی سازی روابط بر مبنای منافع مردم تاکید دارد.

تجربه حزب کمونیست کارگری نشان داده است که می توان چپی را صورت بندی کرد که همزمان رادیکال، سکولار، مدرن و اجتماعی باشد، چپی که از آزادی فردی و عدالت اقتصادی به طور توامان دفاع کند و در برابر اسلام سیاسی هیچ ابهامی نداشته باشد.

 

چپ نوین و عبور از سایه سنت

مرزبندی با چپ سنتی یک بحث فرقه ای یا تسویه حساب تاریخی نیست. یک ضرورت استراتژیک است. بدون این مرزبندی، هر پروژه برای بازسازی اعتبار اجتماعی چپ از درون تضعیف می شود. جامعه باید بداند که این چپ ادامه همان گذشته ای نیست که در بزنگاه ها لغزید یا عقب نشست. باید روشن باشد که از نظر نظری، سیاسی و عملی، یک گسست واقعی رخ داده است. اگر این گسست اعلام و تثبیت نشود، تصویر چپ همچنان زیر سایه همان سنت فرسوده باقی می ماند و انرژی اعتراضی جامعه به سوی نیروهایی خواهد رفت که هیچ تعهدی به برابری و رفاه ندارند.

امروز مسئله فقط سرنگونی جمهوری اسلامی نیست، مسئله بازتعریف چپ در ذهن جامعه است. چپی که نتواند خود را از سنت های سازشکار و منجمد جدا کند، نه تنها قادر به رهبری تحول نخواهد بود، بلکه ناخواسته سد راه شکل گیری یک آلترناتیو مترقی می شود.

"نه" بزرگ جامعه باید به یک پروژه روشن تبدیل شود. گذار سازمان یافته از جمهوری اسلامی، تضمین حقوق شهروندی و آزادی های بی قید و شرط، بازسازی اقتصادی بر پایه رفاه عمومی و عادی سازی روابط بین المللی بر مبنای منافع مردم نه ایدئولوژی. چپ اجتماعی نوین دقیقا در همین نقطه معنا پیدا می کند، تبدیل نفرت انباشته به امید سازمان یافته، تبدیل خشم به برنامه و تبدیل اعتراض به آلترناتیو.

جامعه ایران در آستانه یک تحول تعیین کننده ایستاده است. نیرویی که بتواند این گذار را با افق آزادی، برابری و رفاه نمایندگی کند، نه فقط در سرنگونی جمهوری اسلامی، بلکه در ساختن آینده پس از آن نقش تعیین کننده خواهد داشت.

اما این تنها در صورتی ممکن است که چپ خود را از سایه گذشته بیرون بکشد و با صدای بلند اعلام کند ما نه ادامه آن سنت فرسوده ایم و نه اسیر آن. ما پروژه ای برای آزادی و برابری در قرن ۲۱ هستیم.

۱ مارس ۲۰۲۶