در سخنرانی ۲۸ مارس ۲۰۲۶ حمید تقوائی در "کنگره آزادی ایران" به نکته ای اشاره شد که می توان آن را یکی از کلیدی ترین راه حل ها برای عبور از بن بست های سیاسی و اجتماعی امروز ایران دانست. مسئله حقوق برابر شهروندی.
ایران به عنوان یک جغرافیا، مجموعه ای از مردمانی با زبان ها، فرهنگ
ها و تجربه های تاریخی متفاوت است. این تنوع نه یک قوت و یا ضعف، بلکه یک واقعیت عینی
و اجتماعی است که در صورت به رسمیت شناخته شدن، می تواند به منبعی برای غنا و پویایی
جامعه تبدیل شود. با این حال، در دست کم ۱۰۰ سال گذشته، این
واقعیت نه تنها به رسمیت شناخته نشده، بلکه اغلب با سیاست های سرکوبگرانه پاسخ
گرفته است. از دوره رضاشاه تا حکومت محمدرضا شاه و سپس جمهوری اسلامی، پاسخ دولت
به مطالبات بخش های مختلف جامعه، نه گفتگو و برابری، بلکه انکار و سرکوب بوده است.
نتیجه این سیاست روشن است. بخش هایی از جامعه به این نتیجه رسیده اند
که این سرزمین، سرزمین آنها نیست. وقتی یک انسان یا یک جمعیت، خود را در ساختار سیاسی
و حقوقی یک کشور بی سهم و بی صدا ببیند، طبیعی است که احساس تعلق خود را از دست
بدهد. این گسست، بیش از هر چیز، محصول سیاست های تبعیض آمیزی است که طی دهه ها بر
ایران حاکم بوده است.
در چنین شرایطی، بحث درباره تمامیت ارضی یا خطر تجزیه، اگر از
زاویه ای صرفا امنیتی و سرکوبگرانه طرح شود، نه تنها مسئله را حل نمی کند، بلکه آن
را تشدید خواهد کرد. متهم کردن مطالبات برابری طلبانه به تجزیه طلبی، روشی است که
بخشی از اپوزیسیون نیز متاسفانه به آن متوسل می شود. این رویکرد، عملا ادامه همان
سیاست هایی است که دولت های مستقر در طول تاریخ معاصر دنبال کرده اند.
در عین حال، باید واقع بین بود. تکه پاره شدن کشورهای بزرگ، لزوما به
نفع مردم نیست. تشکیل کشورهای جدید، حتی اگر در سطح نظری ساده به نظر برسد، در عمل
با چالش های جدی اقتصادی، سیاسی و امنیتی روبرو است. تجربه های جهانی نشان می دهد
که بسیاری از این تحولات با بی ثباتی های طولانی مدت همراه بوده اند. بنابراین،
دفاع از یکپارچگی جغرافیایی، اگر با دفاع از حقوق برابر همراه نباشد، به یک شعار
توخالی تبدیل می شود.
در این میان، آنچه حمید تقوائی بر آن تاکید می کند، یک اصل بنیادین
است. برقراری نظامی که در آن همه ساکنان کشور، مستقل از ملیت یا احساس تعلق ملی
خود، از حقوق برابر برخوردار باشند. در چنین چارچوبی، هیچ نوع تبعیضی، چه مثبت و
چه منفی، علیه هیچ گروهی وجود نخواهد داشت. این نه یک امتیاز دادن، بلکه یک اصل پایه
ای برای شکل گیری یک جامعه مدرن و پایدار است.
تضمین واقعی حقوق برابر شهروندی، می تواند رابطه مردم با این
جغرافیا را بازتعریف کند. وقتی افراد خود را برابر، محترم و دارای حق مشارکت در
سرنوشت سیاسی و اجتماعی بدانند، انگیزه ای برای گسست و جدایی باقی نمی ماند و
تجارب تاریخی زیادی در این باره داریم. برعکس، احساس تعلق تقویت می شود و جامعه به
سمت انسجام حرکت می کند.
مسئله امروز ایران، بیش از آنکه مسئله مرزها باشد، مسئله حقوق است.
اگر این گره باز نشود، هیچ راه حل پایداری برای حفظ این جغرافیا وجود نخواهد داشت.
اما اگر برابری به عنوان یک اصل غیرقابل مذاکره پذیرفته شود، می توان به آینده ای
فکر کرد که در آن تنوع، نه تهدید، بلکه بخشی از هویت مشترک جامعه باشد.
۳۰ مارس ۲۰۲۶
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر